Systemy certyfikujące Fair Trade

Fair Trade ma wiele obliczy i wielu aktorów. Należą do nich producenci i klienci, rolnicy i właściciele fabryk, dziennikarze i aktywiści, organizacje pozarządowe i firmy prywatne. Mimo tego, dla konsumenta najbardziej widocznym przejawem Sprawiedliwego Handlu jest znaczek certyfikatu pojawiający się na opakowaniu produktu. W Fair Trade istnieje wiele systemów certyfikujących. Wśród nich najważniejsze to:

 

FLO

Fairtrade International (FLO) jest właścicielem najbardziej znanego i najczęściej używanego na świecie znaku certyfikacji Fair Trade. Dotyczy on wielu produktów spożywczych, w tym kawy, herbaty, kakao (i jego wyrobów, głównie czekolad), cukru trzcinowego (i jego wyrobów), bananów, suszonych owoców, orzechów itp., a także bawełny. Znak certyfikacyjny jest przyznawany produktom, jeśli spełnią one kryteria związane z zapewnieniem ceny minimalnej, premii Fairtrade, wdrożeniem zasad Fair Trade, związanych z poszanowaniem praw pracowniczych, praw dzieci i innych, zawieraniem kontraktów na preferencyjnych dla producentów zasadach. 

Fairtrade International określił dość precyzyjne standardy produkcji, jakie obowiązują organizacje zrzeszające małych wytwórców, firmy i plantacje produkcyjne, a także standardy w handlu wytworzonymi produktami. Mają one na celu:

  • zapewnienie producentom wynagrodzenia pozwalającego co najmniej na pokrycie średnich kosztów produkcji,

  • zapewnienie premii, przeznaczanej na cele społeczne,

  • umożliwienie prefinansowania dla producentów, którzy tego wymagają,

  • zapewnienie kontraktów długoterminowych i kontroli handlu w celu przestrzegania zasad Fair Trade ,

Organizacja, w celu sprawdzenia zachowania zasad i standardów Fair Trade, przeprowadza szczegółowe audyty producentów i użytkowaników znaku. Nie są one przeprowadzane w regularnych odstępach czasu, lecz zazwyczaj nie rzadziej niż co dwa lata. Wyrywkowo przeprowadzane są również audyty niezapowiedziane.

 

World Fair Trade Organization (WFTO) jest zrzeszeniemWFTO organizacji Sprawiedliwego Handlu, reprezentujących zarówno producentów z krajów globalnego Południa, jak i dystrybutorów, organizacji promocyjnych i producentów gotowych produktów z krajów wysokorozwiniętych, które są w 100% poświęcone idei Fair Trade i przyjęły 10 zasad Sprawiedliwego Handlu . Organizacja jest podzielona na 5 regionalnych oddziałów: Afrykę, Azję, Europę, Amerykę Łacińską i rejon Pacyfiku.

Organizacja skupia głównie producentów wyrobów rękodzielniczych, gdyż producenci wyrobów spożywczych są skutecznie reprezentowani przez Fairtrade International. Choć produktów wytwarzanych przez tę organizacje nie poddaje się certyfikacji w tradycyjnym rozumieniu tego pojęcia, to ich wytwórcy posługują się mianem członka WFTO. Sprawia to, że produkty te są uznawane za wytworzone z poszanowaniem zasad Fair Trade.

 

Fair for life : certyfikat dotyczy fair for lifegłównie produktów nie objętych certyfikacją FLO. Jego głównymi cechami są:

  •     certyfikacja i kontrola wszystkich podmiotów będących pośrednikami w produkcji i handlu produktami uzyskującymi znaczek certyfikatu (ważne szczególnie w produkcji tekstyliów),
  •     dopuszczenie maksymalnie 5% zawartości produktów nie pochodzących ze Sprawiedliwego Handlu, o ile proces technologiczny produkcji nie pozwala na produkcję produktów pochodzących w 100% z Fair Trade,
  •     gwarancja ceny minimalnej i premii (zazwyczaj ok. 10% ceny zakupu produktu) ustalanej w wyniku transparentnych negocjacji z producentem.
  •     poszanowanie zasad Fair Trade (poszanowanie lokalnych i międzynarodowych praw, szczególnie w odniesieniu do pracy dzieci)

Właściciel certyfikatu certyfikuje dwie kategorie produktów: wyprodukowanych całkowicie z produktów Fair Trade oraz takich, które zawierają produkty Fair Trade. Uczestnicy cyklu produkcyjnego są poddawani audytowi raz na rok. System cechuje się indywidualnym podejściem we wprowadzanym modelu do lokalnej charakterystycki produkcji, pełnej przejrzystoci i informacji o poszczególnych producentach.  

 

Naturlanaturlandnd to certyfikat żywności organicznej, który w swej odsłonie "Naturland Fair" obejmuje wytyczne Sprawiedliwego Handlu. Dotyczy on produktów objętych certyfikacją Naturland, które w co najmniej 50% składają się z produktów Fair Trade i nie składają się z produktów, które mogą być zastąpione pochodzącymi ze Sprawiedliwego Handlu.

Producenci produktów "Naturland Fair" otrzymują gwarancję prefinansowania do 60% wartości zamówienia, ceny minimalne są negocjowane i nie są niższe niż ustalane przez FLO, społeczności producenckie otrzymują premię Fair Trade, najczęściej wg stawek FLO, a jeśli te nie są ustalone, co najmniej 10% wysokości wartości zamówienia. Twórcy certyfikatu zwracają również uwagę na pozysykiwanie środków produkcji na lokalnym rynku, współpracę lokalnych społeczności produkcyjnych, działalność pro-społeczną, priorytetowe traktowanie drobnych wytwórców, wzmacnianie organizacji producenckich i przejrzystość.

 

EcoSocialCertyfikat EcoSocial jest przyznawany przez organizację certyfikującą głównie produkcję organiczną IBD, która działa głównie w Brazylii i innych krajach Ameryki Łacińskiej i która jest ciałem certyfikującym (tzn. że przeprowadza audyty) na tym obszarze dla właścicieli znanych znaków certyfikacyjnych, takich jak euroliść czy Demeter.
Kontrole producentów odbywają się pod względem czterech kryteriów:

  • Krytycznych (istotnych), dotyczących przejrzystości w handlu, zakazu zatrudniania dzieci czy przymusowej siły roboczej, prowadzenia dokumentacji zatrudnienia, zakazu dyskryminacji, bezpieczeństwa pracy oraz dodatkowych standardów środowiskowych (zrównoważona i legalna gospodarka leśna, brak zanieczyszczenia środowiska chemikaliami, zakaz użycia organizmów genetycznie modyfikowanych, zakaz polowań bądź zbierania organizmów chronionych).
  • Środowiskowych, związanych z ochroną bioróżnorodności i naturalnych siedlisk, bliskie praktyce rolnictwa organicznego.
  • Socjalnych, związanych z wolnością prowadzenia związków zawodowych i przejrzystością praw pracowniczych i bezpieczeństwem pracy.
  • Rozwojowych, dotyczących głównie kontraktów handlowych opierających się na zasadach Fair Trade, w tym szczególnie sprawiedliwych negocjacji cen oraz zasadzie reinwestowania zysków.

 

EcocertEcocert, podobnie jak Fair for life, certyfikuje nie tylko produkt oraz organizację producencką, lecz również całą sieć produkcji i transportu (np. pod względem zabezpieczenia praw pracowniczych). Łączy też w sobie wytyczne socjalne, ekonomiczne i przyrodnicze, tak więc dba nie tylko o dobrostan społeczny i gospodarczy producentów lecz również o ochronę środowiska. Produkt zyskując certyfikat Ecocert musi być organiczny oraz spełnić podstawowe zasady Fair Trade (choć wymogi dla produktu Fair Trade są niskie, bo dla żywności tylko 25% składników musi pochodzić z upraw Sprawiedliwego Handlu).

 

BioEquitable

BioEqutable - kolejny certyfikat łączący produkcję organiczna i standardy Fair Trade. Wytyczne certyfikatu BioEquitable są identyczne z Ecocert, gdyż ta druga organizacje zajmuje się faktycznym certyfikowaniem.  


Inicjatywy mylone z Fair Trade:


Rainforest Aliance jest organizacją przyznającą certyfikat produkcji z poszanowaniem zasad zrównoważonego rozwoju oraz Kodem Dobrych Praktyk, zaproponowanym przez International Social and Enviromental Accreditation and Labeling (ISEAL). Dla ciała przyznającego certyfikat ważniejsze wydaje się być wprowadzanie upraw w poszanowaniu zasad zróżnoważonego rozwoju aniżeli zasad Fair Trade, dlatego też wielu z beneficjentów certyfikatu należy do wielkich koncernów sporzywczych, często posądzanych o kupowanie produktów od producetnów posądzanych o łamanie praw pracowniczych i innych (np. Chiquita: 100% produkcji bananów, Tchibo, Lipton). Programy Rainforest Aliance w kwestiach społecznych przykładają dużą wagę do zapewniania alternatywnych źródeł dochodu (głównie turystyka) oraz pomoc dzieciom w dostępie do szkół podstawowych. Audyty przeprowadzane są pod kątem zrównoważonego rozwoju przez Sustainable Farm Certyfication Int.
 
UTZ, podobnie jak Rainforest Aliance, nie można nazwać systemem Fair Trade. Skupia się on głównie na certyfikacji upraw i handlu kawą, choć certyfikuje również kakao, olej palmowy czy bawełnę. Program kryteriów społecznych, handlowych i środowiskowych jest szeroki, ale brak w nim konkretnych wytycznych, które posiada np. Fairtrade International. Choć audyty są coroczne, to ich ocena nie podlega obiektywnym kryteriom. Nie ma np. zakazu stosowania jakichkolwiek środków owadobójczych czy herbicydów. Certyfikat wykorzystują niemal wyłącznie korporacje spożywcze, takie jak Sara Lee (kawa), czy Nestle lub Mars (kakao). Wszystko to karze oceniać UTZ jako mało znaczący dla drobnych producentów ruch, lecz raczej jako zabieg marketingowy, poprawiający wizerunek korporacji.

Podsumowanie:

 

Wszystkie (poza Rainforest Alliance i UTZ), wymienione wyżej systemy certyfikujące wzajemnie się uzupełniają. Dla produktów, gdzie FLO nie opracował standardów, certyfikaty wprowadza Fair for life, a swoistą certyfikację dla produktów rękodzielniczych, które z założenia nie mogą być certyfikowane przez FLO zapewnia WFTO. Naturland and fair, BioEquitable czy Ecocert jest wyrazem dążenia do unifikacji pod jednym znakiem produktów Fair Trade i organicznych, gdyż produkty Fair Trade są w dużej mierze jednocześnie takie i takie. Pod względem kontroli audytorskiej i klarownych standardów produkcji najbardziej wiarygodny wydaje się być certyfikat Fairtrade International, najmniej zaś Rainforest Alliance. Certyfikat Rainforest Alliance, choć nakłada na producentów część spośród zasad Sprawiedliwego Handlu, nie może być uważany za jeden z certyfikatów Fair Trade, pomimo, że mieści się w szerokiej definicji ruchu. 


Porównanie wybranych systemów certyfikujących

nazwa organizacji/ systemu certyfikacyjnego Fairtrade International (FLO) World Fair Trade Organization (WFTO) Naturland and fair Fair for life

Rainforest Alliance (certyfikat nie "FairTradowy")

główne pole działania produkty spożywcze (kawa, herbata, kakao, banany i inne) oraz bawełna produkty rękodzielnicze produkty spożywcze (głównie objęte certyfikacją Naturland) produkty spożywcze (głównie nieobjęte certyfikacją FLO)

produkty spożywcze (banany, kawa, herbata), drewno

gwarancja ceny minimalnej Tak Nie Tak Tak Nie
dodatkowa premia Tak Nie Tak Tak Nie
poszanowanie zasad Fair Trade (m.in.. zakaz pracy dzieci) Tak Tak Tak Tak Nie wszystkich
płatności wypłacane z góry Tak W zależności od ustaleń stron Tak W zależności od ustaleń stron Nie
wieloletnie kontrakty Tak W zależności od ustaleń stron Tak Tak Nie
audyty Tak Brak danych Tak Tak - raz na rok
W zakresie zrównoważonego rozwoju
niezapowiedziane audyty Tak Brak danych Brak danych Tak  Brak danych

 

Autor: Borys Bińkowski

 

Źródła:

10 Principles of Fair Trade, World Fair Trade Organization, http://www.wfto.com/index.php?option=com_content&task=view&id=2&Itemid=14 [02.2012.]

BioEquitable, www.biopartenaire.com, [02.2013.]

Ecocert Fair Trade, www.ecocert.com, [02.2013.]

Fair for life social and fairtrade certification programme, 2011, fairforlife.net [02.2012.], http://www.fairforlife.net/logicio/client/fairforlife/file/FFL_2011__1_Labelling_and_Control.pdf

Fair for life: charakteristics, http://www.fairforlife.net/logicio/pmws/indexDOM.php?client_id=fairforlife&page_id=about_2&lang_iso639=en [02.2012.]

Fair for life: strona główna http://www.fairforlife.net [02.2012.]

Fairtrade International, fairtrade.net [02.2012.]

Fairtrade International: Aims of Fairtrade Standards, http://www.fairtrade.net/aims_of_fairtrade_standards.html, [02.2012.]

http://www.european-fair-trade-association.org/observatory/index.php/fairtrade

http://www.naturland.de/home0.html

IBD Certifications: EcoSocial criteria, www.ibd.com.br, [02.2013.]

ISEAL Code of Good Practice, http://www.isealalliance.org/code [02.2012.]

Naturland Fair Trade Standards, 2011 http://www.naturland.de/fileadmin/MDB/documents/Richtlinien_englisch/Naturland-Standards_Fair-Trade-Standards.pdf, [02.2012.]

Naturland: strona główna, http://www.naturland.de, [02.2012.]

Rainforest Aliance: business practices, http://www.rainforest-alliance.org/about/business-practices [02.2012]

Rainforest Aliance: poverty, http://www.rainforest-alliance.org/about/poverty [02.2012]

Rainforest Aliance: strona główna, http://www.rainforest-alliance.org/about [02.2012]

Sustainable Farm Certyfication, http://www.sustainablefarmcert.com/, [02.2012.]

UTZ; wikipecia.org, http://en.wikipedia.org/wiki/UTZ_Certified [05.2012.]

WFTO: strona główna, http://www.wfto.com, [02.2012.]

 

 


 


Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką dotyczącą cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.
Zamknij
pixel